Lena Moechina - Lena's dagboek

Oorspronkelijke titel: Bloadnyi dnevnik Leny Moechkinoy
Uit het Russisch vertaald door Arie van der Ent
Uitgeverij Artemis & Co

 

Het dag boek van een Russisch meisje tijdens het beleg
van Leningrad in de Tweede Wereldoorlog

Op 4 mei herdenken wij alle Nederlandse burgers en militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen, maar natuurlijk heeft deze oorlog ook in de ons omringende landen slachtoffers gemaakt. Historici schatten dat in het tegenwoordige Sint-Petersburg tijdens het beleg van Leningrad (september 1941 - januari 1944) tussen 600.000 en 1,5 miljoen mensen omkwamen door honger, kou en bombardementen. Misschien is het niet zo verwonderlijk dat we lange tijd niet wisten onder welke verschrikkelijke omstandigheden de bevolking van deze miljoenenstad zich destijds in leven moest zien te houden. Na de oorlog was het beter om te zwijgen en dagboeken of andere geschriften te verstoppen, want kritiek op Stalin of zijn beleid kon verbanning naar Siberië betekenen. Na zijn dood wist het communistische propaganda apparaat de gruwelijkheden van de blokkade zelfs te transformeren tot een symbool van heldenmoed en saamhorigheid. Dat de Sovjet-Unie na de oorlog jarenlang achter het IJzeren Gordijn verdween heeft ook niet bijgedragen aan een openhartig beeld van het Russische leven in oorlogstijd. Het is dan ook heel bijzonder dat we in Lena's dagboek, dat bij toeval door Sergej Jarov, een historicus aan de Europese Universiteit van Sint-Petersburg werd ontdekt, wel de harde werkelijkheid lezen van die afschuwelijke periode.

Clara Usón - Ana Mladić

Oorspronkelijke titel: La hija del Este
Vertaald door Elvira Veenings
Uitgeverij: Signatuur

De tragedie van Anna Mladić, dochter van Ratko.

Op de dag dat in Trouw een artikel stond met de kop: President Servië: Sorry voor Srebrenica, las ik in Ana Mladić de passage waarin de meest beruchte slachting van de oorlog in voormalig Joegoslavië onder aanvoering van generaal Ratko Mladić beschreven wordt. Voor Nederland is aan deze verschrikkelijke oorlogsmisdaad ook altijd de naam en rol van Thom Karremans verbonden, de toenmalige commandant van het VN bataljon Dutchbat III die tevergeefs de bevolking van de enclave probeerde te beschermen tegen een overmacht aan Bosnisch-Servische militairen. Een enkele psycholoog houdt het erop dat Mladićs ongekend gewelddadige optreden in Srebrenica het gevolg was van zijn grote verdriet om de zelfmoord van zijn dochter en oogappel Ana. Of het van invloed is geweest weten we niet, net zo min als we met zekerheid kunnen zeggen waarom de 23 jarige Ana Mladić zich met het favoriete pistool van haar vader van het leven beroofde.

Dimitri Verhulst - De laatkomer

Uitgeverij Atlas Contact

Ik steek de Styx over en neem mee:

Het viel Desiré Cordier niet mee om een onvoldoende te halen voor zijn MMSE test (Mini Mental State Examination), zo onbenullig waren de opdrachten. De 74 jarige had er in de voorgaande periode alles aan gedaan om zijn omgeving, en met name zijn vrouw Moniek, er van te overtuigen dat er meer aan de hand was dat zo maar wat vergeetachtigheid. Eenmaal wetenschappelijk aangetoond zou het etiket dementerend hem een goede kans geven op een plaatsje in een verzorgingshuis. Dat is dan ook precies de plaats waar de lezer Desiré op de eerste bladzijde van De laatkomer aantreft. Met enige gene laat hij weten dat, hoewel het tegen zijn zin is, hij elke nacht zijn bed bevuild. Het is de meest verregaande consequentie van de ongewone weg die hij op zijn oude dag is ingeslagen. Het verlies aan decorum was ook de meest effectieve vorm van wraak die hij kon verzinnen om zijn kleinburgerlijke vrouw al haar vernederende opmerkingen betaald te zetten.

Deon Meyer - 7 dagen

Ootrspronkelijke titel: 7 dae
Vertaalt uit het Afrikaans door: Martine Vosmaer en Karina van Santen
Uitgeverij: A.W. Bruna

7 dagen is een spannend dubbele mysterie: Hanneke Sloet, een jonge advocate werd een paar maanden terug gedood in haar appartement, maar het politieonderzoek is vastgelopen en zonder dat er een dader is gearresteerd afgesloten. Dan stuurt iemand een e-mail naar de politie commissaris, waarin deze de autoriteiten ervan beschuldigt de moordenaar te kennen, maar deze in bescherming te nemen. Tevens kondigt deze persoon aan elke dag een politieman te zullen neerschieten totdat de dader wordt gearresteerd. Wanneer de sluipschutter de daad bij het woord voegt gaan alle alarmbellen rinkelen.

Jan Brokken - De vergelding

Uitgeverij AtlasContact

Niettemin:
iedere waarheid is slechts een interpretatie 
van wat zich in werkelijkheid heeft voorgedaan 

Met deze woorden begint Jan Brokken zijn boek De vergelding: een dorp in tijden van oorlog. In het licht van wat volgt is deze boodschap zeker niet overbodig, want in De vergelding tracht hij er achter te komen of de dood van een jonge Duitse soldaat in het Zuid-Hollandse dorp Rhoon het gevolg was van een aanslag of dat het, zoals hij op de lagere school geleerd had, een dramatisch ongeluk was geweest. Net als hij denkt te weten hoe het zit ontdekt hij iets, die zijn voorgaande theorieën weer op losse schroeven zet. Hoe dan ook, deze gebeurtenis heeft tot ver na de oorlog zijn sporen nagelaten. De vergelding van de Duitsers was namelijk verschrikkelijk: zeven onschuldige mannen werden geëxecuteerd en, nadat vrouwen en kinderen er uit verdreven waren, hun huizen in brand gestoken.

Ling Zhang - Droom van Gouden Bergen

Oorspronkelijke titel: Gold Mountain Blues
Vertaald door: Anke ten Doeschate
Uitgeverij: Signatuur

In 1991 was ik in Britsh Columbia, Canada op bezoek bij mijn oom en tante die niet ver van Vancouver woonden. Een visite aan één van mijn nichtjes bracht me in Port Moody, een dagtrip leidde naar Victoria Island en later volgde nog een excursie over een klein deel van de Canadian Pacific Railway. Deze herinneringen kwamen boven bij het lezen van de vuistdikke roman Dromen van Gouden Bergen van Ling Zhang, waarin de aanleg van deze spoorlijn een bijzondere rol inneemt. Het verhaal wat daarin vertelt wordt gaf mij een andere kijk op de geschiedenis van Canada dat in mijn ogen altijd een land was dat haar immigranten met open armen verwelkomde. Dat mag dan zo geweest zijn voor mijn oom en tante die in 1958 naar Canada immigreerden, voor de Chinezen die aan het eind van de 19de eeuw richting Canada vertrokken lag dat heel anders.

Josha Zwaan - Zeevonk

Uitgeverij Artemis & Co

De eerste keer dat Freya de loopplank van de Achille Lauro op liep was in 1967. Het imposante schip zou haar samen met haar man Herman en de kleine Volkert vanuit Nieuw- Zeeland terug brengen naar Nederland. De terugkeer moest een einde maken aan haar affaire met een muziekleraar, althans dat was de bedoeling. Maar de minnaar bleek eveneens aan boord te zijn en net voor het schip de Rotterdamse haven binnenvoer veranderde Herman van gedachten; hij zou met zijn zoontje terugreizen naar Nieuw-Zeeland en Freya en haar minnaar David konden hun samenzijn voortzetten in het grijze Nederland. De liefde zou niet lang duren en Freya aarzelt dan ook geen seconde als ze bijna 10 jaar later in een advertentie leest dat de rederij van de Achille Lauro verpleegsters zoekt om passagiers te begeleiden die medische zorg nodig hebben tijdens hun cruise. Op deze manier zal ze nog verschillende keren meereizen met het schip waarop ze in 1971 ook al eens een vakantietocht rond de Oostzee maakte.

Marha Heesen - Bajaar

Uitgeverij Querido

Dit is ons leven niet. Dit is niet eens ons huis. Altijd als ik wakker word ben ik weer daar, is het weer toen – is het nóg toen moet ik zeker zeggen.’ Met deze zin begin het boek Bajaar waarin de Vlaamse Julia, de oudste van zes zusje samen met hun grootmoeder Momo ergens op het Brabantse platteland wonen. Ze zijn gevlucht en wachten op een bericht van hun vader. In de schuur staat het paard Bajaar, die deze naam kreeg van grootmoeder die hem vernoemde naar zijn beroemde voorganger uit De vier heemskinderen. Soms verdwijnt het paard een paar dagen, maar het keert na de zusje in grote spanning te hebben achtergelaten ook telkens weer terug. Voor hen is Bajaar een mythisch paard met vleugels waarop ze de trieste werkelijkheid voor een poosje kunnen vergeten.

Christoph Driessen - Rembrandts vrouwen

Oorspronkelijke titel: Rembrandt und die Frauen
Vertaald door Christoph Driessen
Uitgeverij Bert Bakker.

De Duits-Nederlandse historicus en journalist Christoph Driessen schreef in 2009 een smaakmakend artikel in het NRC Handelsblad waarin hij stelde dat de Nederlanders over het algemeen wel eens iets beleefder mochten zijn. Net als in het artikel refereert hij ook in Rembrandts vrouwen regelmatig aan de uitzonderlijke ongedwongen manier waarop de rangen en standen in Nederland in de 17de en 18de eeuw met elkaar omgingen. Ook ongekend in die tijd was de vrijheid en ondernemingszin van de Nederlandse vrouwen, die hij verklaart uit het feit dat Nederlanders een zeevarend volkje waren waardoor de vrouwen door de lange afwezigheid van hun echtgenoten wel doortastend moesten optreden. Bovendien moesten vrouwen vaak meewerken om in het levensonderhoud van het gezin te kunnen voorzien. In de ogen van veel mannen uit de omringende landen was de Nederlandse vrouw echter een bazig type: "Want hier kraait de hen en de haan mag alleen maar kakelen" zo verwoorde ooit de Duitse theoloog Ludolff Benthem zijn gedachten over deze in zijn ogen onaangename kant van zijn buurland. Nergens in Europa werden vrouwen gelijkwaardiger behandeld dan in de Republiek. Maar 'gelijkwaardiger' wilde niet zeggen dat vrouwen en mannen gelijke rechten hadden, dat gold zeker niet voor een getrouwde vrouw die na haar huwelijk onder voogdij van haar man stond.

Peter Delpeut - Kruisverhoor

Uitgeverij Augustus- Atlas Contact.

Kruisverhoor speelt zich af in Noord-Holland in de buurt van Alkmaar en Den Helder. In de nabijgelegen bollenstreek wordt in de ijzige winterkou een babylijkje gevonden in één van de kassen. Al snel denkt men de moeder ervan te hebben gevonden in de zeventienjarige dochter van een in de nabijheid wonende boer. Ze draagt de sporen van een zware bevalling en wordt vier dagen na de vondst gearresteerd. Vervolgens zwijgt ze in alle talen. Op eerste kerstdag besluit Esther, die belast is met het politieonderzoek rechercheur Martin Jansen in te schakelen. Hij staat erom bekend dat hij iedere verdachte aan het praten kan krijgen door zijn subtiele manier van ondervragen. Zijn verhoortechniek is, zo legt hij in de loop van het verhaal uit, gebaseerd op de manier waarop wilde paarden getemd worden.

CS Richardson - De Keizer van Parijs

Oorspronkelijke titel: The Emperor of Paris
Vertaald door Laura van Campenhout
Uitgeverij: Nieuw Amsterdam

Op een dag in juli lijkt het te sneeuwen in het het achtste arrondissement van Parijs. Maar sneeuw in juli bestaat niet, althans niet in Parijs. Het zijn talloze snippers papier die uit het brandende appartement boven de bakkerij van Octavio naar beneden dwarrelen. Gelukkig is de ongehuwde bakker, zoals altijd op zondagmiddag niet thuis. Achteraf weet je dat hij een bezoek bracht aan een in een opvallende kleur groen geschilderd boekenstalletje op de Pont des Arts. Hoe zal hij bij terugkomst reageren als hij merkt dat zijn boekenverzameling in vlammen is opgegaan? Het antwoord op die vraag krijg je pas na veel omzwervingen langs kleurig beschreven taferelen. Daarin wordt je als eerste meegenomen naar de bakkerij 'Boula gerie Notre-Dame' in de tijd dat Octavio nog niet geboren was. Hoe die 'n' uit de naam verdween is één van de vele verhalen die zijn zorgzame en zachtmoedige vader hem zal vertellen.

Christine Otten - Om adem te kunnen halen

Uitgeverij Atlas Contact

Alleen aan onze handen al zag je dat we familie waren

In een verhaal dat soms fictioneel is, maar meestal niet vertelt Christine Otten in Om adem te kunnen halen over haar relatie met haar vader. Een relatie die sterk beïnvloed werd door haar vaders irrationele angststoornis voor ziekte en dood. De stoornis manifesteerde zich in het bijzonder zo rond Christines 12de levens jaar en ging gepaard met depressieve buien waarbij hij zijn bed niet meer uitkwam. Haar vader werd opgenomen in een psychiatrische inrichting en ook in jaren daarna worden periodes waarin het relatief goed gaat afgewisseld met lange periodes die hij binnen de beschermde muren van een inrichting doorbrengt. Toen Christine zelf kleine kinderen had besloot ze het contact met haar vader te verbreken of misschien is het beter om te zeggen te beperken tot enkel een telefoontje rond verjaardagen en kerst. Niet omdat ze een hekel aan haar vader had, maar uit pure zelfbescherming omdat ze in die tijd hele akelige dromen had.

Annette Zeelenberg - Hotel Zero

Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Ella is lerares Engels en krijgt na de dood van haar onderbuurman Bernd een grote erfenis. De meeste mensen zouden een gat in de lucht springen en onmiddellijk aan het fantaseren slaan over een nieuw huis, een wereldreis of wie weet het oprichten van een goede doelen fonds. Zo niet Ella, die de notaris vertelt dat ze helemaal niet goed met Bernd had kunnen opschieten, zij vond hem een 'nare egoïst' en hij vond haar een 'kille ijsprinses'. Waarom zou hij haar dan zo'n grote som geld nalaten vraag je je af, maar tegelijkertijd vermoed je ook dat er meer aan de hand is als Ella aan zichzelf bekend dat het het 'woorden waren die ze goed vond klinken'. Dus niet helemaal waar denk je dan als lezer. Toch zal het nog lang duren voor je er achter komt hoe de verhoudingen tussen die twee precies lagen.

Stephan ter Borg - Orang-oetangs drijven niet

Uitgeverij Prometheus

De hoofdpersoon van Orang-oetang drijven niet woont in Hilversum met een vader die zijn grootse plannen keer op keer ziet mislukken en een moeder wiens leven in het teken staat van de verzorging van de verstandelijk gehandicapte broer Ernst. Zelf heeft hij geen flauw idee wat hij met zijn leven wil. Op school voert hij  niet veel uit, dat hij zijn vwo diploma heeft behaald heeft hij te danken aan omkoperij en daarna zat hij net zolang thuis tot zijn vader het zat was en hem min of meer dwong om werk te zoeken. Eerst als fondsenwerver en later als postbode wist hij zich in ieder geval een deel van de dag nuttig te maken. Zijn seksuele avontuurtjes zoekt hij bij makkelijk te versieren oudere, liefst net gescheiden, vrouwen. Het lijkt een treurig bestaan, maar toch is dit het beste deel van het boek omdat de schrijver de jongen een vermakelijke sarcastische kijk op het leven met een gehandicapte broer laat ventileren.

Daniëlle Hermans - In vredesnaam

Uitgeverij: A.W. Bruna

Het is dit jaar 300 jaar geleden dat de Vrede van Utrecht werd getekend. Het bijzondere was dat voor het eerst in de geschiedenis een conflict niet door wapengekletter werd beslist, maar door gesprekken aan de onderhandelingstafel. Die gesprekken vonden plaats tussen 1712 en 1713 en maakten een eind aan de Spaanse Successie oorlog, die moest voorkomen dat het Franse koningshuis, dat door erfopvolging aanspraak dreigde te maken op de Spaanse troon te veel macht in Europa zou krijgen en daarmee het continent in een een katholiek bolwerk zou veranderen. Deze historische informatie en de oorsprong van de ondergrondse keldergewelven in de stad Utrecht weeft Daniele Hermans in In Vredesnaam moeiteloos door een hedendaags moordmysterie. Het verbindende thema tussen de twee perioden is de rol van de vrouw die wereldwijd al eeuwenlang in een ondergeschikte positie haar taken moet vervullen.